PHÂN BIỆT CĂNG CƠ & THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM !!!

Hiện nay đau cột sống, đau lưng, đau cổ vai gáy đã trở thành ” căn bệnh thời đại ”  và cũng là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng khuyết tật trên toàn thế giới. Đối với những người bị đau lưng, việc phân biệt giữa căng cơ và chấn thương thoát vị đĩa đệm là điều rất quan trọng để được điều trị phù hợp và đạt được kết quả tối ưu. Mặc dù các tình trạng này có thể gây ra các triệu chứng khá giống nhau, nhưng nguyên nhân cơ bản và phương pháp điều trị của chúng lại khác nhau đáng kể. Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là : ” Tôi đau lưng kéo xuống chân, chắc là thoát vị đĩa đệm ”

Trên thực tế Y Cốt Liên Khoa nhận thấy nhiều ca đau lưng, đau vai gáy là do căng cơ chứ không phải thoát vị đĩa đệm. Hai tình trạng này triệu chứng có thể giống nhau, nhưng cơ chế, mức độ nguy hiểm & cách điều trị hoàn toàn khác nhau. Nếu chưa có kinh nghiệm rất dễ nhầm lẫn và khi đó chúng ta dễ ” đi sai hướng “: gây tốn tiền, mất thời gian, bệnh không khỏi mà đôi khi còn trở nặng thêm.

Tại Y Cốt Liên Khoa, các giải pháp hiệu quả để bảo tồn vận động mang lại nhiều hy vọng cho người bệnh. Phương pháp Y Cốt Liên Khoa chuyên điều trị sâu về giải phóng cơ giúp lưu thông tuần hoàn, tăng sức mạnh cơ bắp kết hợp nắn chỉnh chi tiết đốt sống là giải pháp điều trị bảo tồn an toàn, hiệu quả cao và nhanh. Ở đây sẽ giúp người bệnh có các lựa chọn chăm sóc toàn diện, không chỉ giải quyết các triệu chứng mà còn giải quyết tận gốc nguyên nhân gây đau lưng, cột sống.

CĂNG CƠ LÀ GÌ ?

Căng cơ xảy ra khi các sợi cơ bị kéo căng quá mức hoặc bị rách do lực tác động quá mức sinh lý cho phép dẫn đến lớp bao quanh cơ bị viêm. Chấn thương thường gặp ở người thường xuyên chơi thể thao và lao động nặng gây ảnh hưởng đến bất kỳ nhóm cơ nào trên cơ thể, nhưng đặc biệt tổn thương chủ yếu nằm ở vùng lưng dưới, cổ, vai và gân kheo vùng mông, đùi… chứ không phải xương hay thần kinh. Khi bị viêm sẽ gây đau đớn và hạn chế cử động.

⚠️ Các nguyên nhân là yếu tố làm tăng nguy cơ căng cơ bao gồm :

✅ Khởi động không đủ trước khi vận động, kém linh hoạt hoặc chơi thể thao quá sức dẫn đến các sợi cơ hoặc cân bị kéo căng quá mức

✅ Các cơn co thắt đột ngột, mạnh mẽ như vặn xoay người đột ngột

✅ Sử dụng quá mức hoặc chuyển động lặp đi lặp lại

✅ Kỹ thuật nâng đồ vật nặng sai tư thế hoặc không đúng cách …

✅ Chuyển động đột ngột hoặc trượt ngã, ngồi lâu, sai tư thế…

Xem thêm : Tình trạng chấn thương khi tập thể thao và những lưu ý quan trọng

TRIỆU CHỨNG CỦA CĂNG CƠ

Trong nhiều năm thăm khám và điều trị cho người bệnh cũng như được người bệnh mô tả. Y Cốt Liên Khoa nhận thấy :

☣️ Các triệu chứng điển hình của căng cơ sẽ bao gồm :

🆘 Người bệnh xuất hiện cơn đau cục bộ ( một điểm cụ thể ) và khởi phát rất đột ngột.

🆘 Sờ vào thấy đau và đau tăng khi cử động

🆘 Cơ co thắt và căng cứng như mặt trống

🆘 Phạm vi chuyển động hạn chế

🆘 Có thể hơi sưng, bầm tím

🆘 Yếu cơ bị ảnh hưởng

🆘 Cảm giác căng cứng, “bí bách”

👉 Trong những trường hợp nghiêm trọng, bệnh nhân có thể nghe hoặc cảm thấy tiếng “bốp”, “cốc” tại thời điểm bị thương, cho thấy vết rách nghiêm trọng hơn.

Xem thêm : Giải thích về Cơ và hình ảnh 3D một số nhóm cơ

♻️ Căng cơ thường được phân loại thành ba cấp độ dựa trên từng mức độ nghiêm trọng :

1️⃣ Độ I ( Nhẹ ) : Một vài sợi cơ bị kéo căng hoặc rách, có thể đau nhẹ sức cơ còn bình thường

2️⃣ Độ II ( Trung bình ) : Nhiều sợi bị ảnh hưởng, đau nhiều hơn, yếu lực cơ đáng kể

3️⃣ Độ III ( Nặng ) : Đứt, rách cơ hoàn toàn, mất chức năng đáng kể nên cần can thiệp sớm

🛑 Phục hồi và điều trị

Thời gian phục hồi sau căng cơ thay đổi tùy theo mức độ nghiêm trọng :

✔️ Các vết căng cơ cấp độ I ( nhẹ ) thường lành trong vòng vài ngày đến vài tuần

✔️ Ở cấp độ II ( trung bình ) có thể mất 4 – 8 tuần hoặc lâu hơn

✔️ Căng cơ độ III ( nặng ) có thể cần can thiệp phẫu thuật và phục hồi chức năng trong vài tháng

Điều quan trọng khi bị căng cơ mà muốn nhanh hồi phục thì người bệnh cần được nghỉ ngơi, chườm lạnh, xoa bóp & vận động hợp lý.

THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM LÀ GÌ ?

Thoát vị đĩa đệm, còn được gọi là trượt hoặc vỡ đĩa đệm, xảy ra khi nhân nhầy mềm, giống gel của đĩa đệm giữa các đốt sống bị đẩy qua vết rách ở lớp ngoài cứng của nó, vòng xơ. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến bất kỳ phần nào của cột sống, nhưng phổ biến nhất ở vùng thắt lưng (lưng dưới) và vùng cổ (cổ). Thoát vị đĩa đệm được đặc trưng bởi sự dịch chuyển của nhân đĩa đệm ra ngoài ranh giới bình thường của khoang liên đốt sống. Sự lồi ra này có thể gây áp lực lên các dây thần kinh gần đó hoặc tủy sống, dẫn đến nhiều triệu chứng khác nhau.

Thoát vị đĩa đệm ( tên tiếng Anh – Herniated Disc ) là tình trạng nhân nhầy bên trong đĩa đệm ( nằm giữa hai đốt sống ) thoát ra khỏi vị trí cấu tạo sinh lý bình thường. Nếu vòng sợi xơ bị rách, vỡ sẽ khiến nhân nhầy bên trong đĩa đệm thoát ra ngoài qua vòng xơ hoặc mất khả năng chun giãn, nhân keo có thể bị dịch chuyển về phía sau hoặc sang hai bên dẫn đến chèn ép ống sống, rễ thần kinh gây yếu cơ, rối loạn vận động, đau đớn.

Thoát vị thường xảy ra ở 2 đốt sống bản lề ( Cổ C7 – D1 ) và ( Lưng L5 – S1 ), do các đốt sống này có biên độ hoạt động nhiều nhất trong tư thế vận động.

Tuy thoát vị đĩa đệm không phải bệnh nan y, nhưng các biến chứng của nó khá nguy hiểm như mất kiểm soát tiểu tiện, cản trở di chuyển vận động, teo cơ hoặc thậm chí là liệt hoàn toàn thực sự khiến nhiều người ám ảnh.

Cụ thể hơn :

➡️ Đĩa đệm là cấu trúc nằm giữa các đốt sống liền kề của cột sống. Nó bao gồm một lớp ngoài cứng gọi là bao xơ và một trung tâm giống như gel gọi là nhân nhầy

➡️ Đĩa đệm hoạt động như một bộ phận giảm xóc, giúp cột sống linh hoạt và chịu lực tốt.. Nếu đĩa đệm bị hư hỏng hoặc thoái hóa, nó có thể dẫn đến đau, cứng cơ cạnh sống và các vấn đề khác về cột sống.

➡️ Khi có tác động sai tư thế, chấn thương hoặc thoái hóa theo tuổi, bao xơ có thể bị rách và làm nhân nhầy thoát ra ngoài.

➡️ Phần nhân nhầy này gây chèn ép lên các cấu trúc thần kinh xung quanh sẽ gây đau nhức, tê bì, thậm chí yếu liệt nếu không điều trị đúng.

🆗 Đau do thoát vị đĩa đệm có thể tự lành bằng những biện pháp chăm sóc tại nhà. Nhưng ở trường hợp nặng, nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách sẽ gây ra biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống.

Nguyên nhân

Một số yếu tố có thể góp phần gây thoát vị đĩa đệm :

👉 Thoái hóa cột sống : Thoát vị đĩa đệm cũng có thể do nguyên nhân từ thoái hóa cột sống, Các yếu tố khách quan gồm thoái hóa sinh học ( tuổi càng cao, đĩa đệm càng mất nước, giảm đàn hồi, dễ bị bào mòn ),

Những người có nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm cao nhất là những người ở độ tuổi từ 30 – 60 tuổi. Khi tuổi tác càng cao, đĩa đệm bị mất dần nước và trở nên khô. Từ đó, vòng bao xơ bên ngoài nhân nhầy bị thoái hóa, bên trong nhân nhầy sẽ phình ra. Khi đĩa đệm ngày càng suy yếu, sẽ làm tăng áp lực lên cột sống, các nhân nhầy bên trong bị ép nén, vòng sơ yếu sẽ gây rách vỡ ra và nhân nhày chui ra ngoài vòng sơ. Như vậy được xem là thoát vị đĩa đệm

Xem thêm : Cách xác định vị trí đốt sống

👉 Thừa cân, béo phì : Tăng trọng lượng cơ thể như thừa cân, béo phì khiến cơ thể có trọng lượng quá nặng sẽ làm tăng áp lực lên cột sống và gây thoát vị đĩa đệm. Béo phì là một nguyên nhân khiến bạn dễ mắc thoát vị đĩa đệm.

Các nguyên nhân khác gây thoát vị đĩa đệm như : việc ăn uống thiếu hụt chất dinh dưỡng, sử dụng chất kích thích

👉 Chấn thương, tai nạn : Thoát vị đĩa đệm có thể đột biến do những yếu tố bên trong và bên ngoài nhất là chấn thương và tải trọng ( áp lực đè lên các khớp ) như : ngã ngồi dập mông xuống đất, tai nạn khi chơi thể thao hoặc tham gia giao thông, tai nạn nghề nghiệp…) gây tác động mạnh vào cột sống.

👉 Thói quen hàng ngày vận động sai tư thế : Ngoài ra những thói quen sai tư thế như quá ưỡn, quá khom, nghiêng vẹo cột sống. Ngồi lâu, ít vận động cùng dễ gây thoái hóa cột sống sớm hoặc do mang vác vật nặng….. đều có thể là nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm.

👉 Bệnh nghề nghiệp : Một số nghề nghiệp hoặc hoạt động liên quan đến việc phải cúi lâu, gập người, uốn cong,  xoay vặn quá mức, bê vác vật nặng lặp đi lặp lại ( như : bs nội soi, bs ngoại , nha sĩ, tài xế …công nhân, dân văn phòng, nông dân, học sinh… tư thế lệch trọng lực một bên.. …) có thể gây áp lực quá mức lên các đĩa đệm cột sống theo thời gian. Áp lực lặp đi lặp lại này có thể dần dần làm suy yếu vòng ngoài của đĩa đệm, khiến đĩa đệm dễ bị rách hoặc vỡ hơn ra gây thoát vị đĩa đệm.

👉 Yếu tố di truyền : Điều mà ít người chú ý đến là nguyên nhân di truyền, đó cũng là lý do gây thoát vị đĩa đệm. Nếu bố mẹ có đĩa đệm yếu do bất thường về cấu trúc thì con cái cũng dễ bị thoát vị đĩa đệm như : do bẩm sinh gai đôi cột sống, gù vẹo cột sống…

Mỗi nguyên nhân sẽ có cách điều trị khác nhau, đòi hỏi bác sĩ phải chẩn đoán chính xác để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Xem thêm : Cột sống gây ra những bệnh lý gì ?

Triệu chứng

Các triệu chứng của thoát vị đĩa đệm có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng:

➕ Đau lan tỏa : Đau nhói hoặc đau rát có thể lan xuống cánh tay ( đối với thoát vị đĩa đệm cổ ) hoặc chân ( đối với thoát vị đĩa đệm thắt lưng ).

➕ Tê hoặc ngứa ran : Cảm giác thường thấy ở các chi bị ảnh hưởng.

➕ Yếu cơ : các nhóm cơ cụ thể chịu sự chèn ép của dây thần kinh bị giảm sức mạnh

➕  Phản xạ thay đổi : có thể mất phản xạ ở một hoặc cả hai chân

Có một số người bị thoát vị đĩa đệm có thể không gặp bất kỳ triệu chứng nào.

Nếu không được điều trị, thoát vị đĩa đệm có thể dẫn đến các biến chứng lâu dài và có nguy cơ khuyết tật mãn tính :

➖ Tổn thương thần kinh vĩnh viễn : Sự chèn ép thần kinh kéo dài có thể dẫn đến đau mãn tính, tê liệt hoặc yếu cơ.

➖ Đau mãn tính : Cảm giác khó chịu dai dẳng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và các hoạt động hàng ngày.

➖ Giảm khả năng vận động : theo thời gian nếu đau dai dẳng kéo dài sẽ gây yếu cơ và có thể hạn chế một số chức năng & sức khỏe. .

➖ Hội chứng chùm đuôi ngựa : Trong một số trường hợp hiếm gặp, thoát vị đĩa đệm nghiêm trọng có thể chèn ép các dây thần kinh kiểm soát chức năng bàng quang và ruột, cần được chăm sóc y tế ngay lập tức.

Chẩn đoán sớm và điều trị phù hợp có thể ngăn ngừa những ảnh hưởng lâu dài này và thúc đẩy quá trình phục hồi tối ưu. Tùy thuộc vào thời gian và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng mà việc lựa chọn điều trị bảo tồn bao gồm như vật lý trị liệu và kiểm soát cơn đau cho đến các thủ thuật xâm lấn hơn như phẫu thuật nếu cần.

SỰ KHÁC BIỆT CHÍNH GIỮA CĂNG CƠ VÀ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM

💪 Căng cơ

✔️ Khó chịu tại chỗ : Đau thường chỉ 1 điểm, tại chỗ và giới hạn ở cơ hoặc gân bị thương mà thôi.

✔️ Bản chất của nỗi đau : Thường được mô tả là cơn đau sâu hoặc cảm giác đau nhói, căng, tức, nặng nề trở nên tồi tệ hơn khi cử động hoặc sờ nắn vào vị trí tổn thương.

✔️ Các triệu chứng liên quan : Có thể xảy ra tình trạng sưng nhẹ hoặc bầm tím, và co thắt cơ có thể phát triển như một phần phản ứng bảo vệ của cơ thể.

⛹️ Về chuyển động

✔️ Giảm phạm vi chuyển động : Cứng và đau nhức có thể hạn chế các chuyển động đơn giản, đặc biệt là uốn cong hoặc vặn mình.

✔️ Hạn chế chức năng : Các hoạt động liên quan nhiều đến cơ bị căng thường bị hạn chế cho đến khi tình trạng sưng tấy hoặc đau giảm bớt. nhưng ở mức độ nguy hiểm thấp.

✔️ Phục hồi nhanh hơn : Các vết căng cơ nhẹ hoặc trung bình thường cải thiện trong vòng vài ngày đến vài tuần bằng cách nghỉ ngơi, chườm đá và phục hồi chức năng nhẹ nhàng

☠️ Do thoát vị đĩa đệm

☑️ Đau lan tỏa : Thường gây ra cơn đau lan tỏa hoặc đau liên quan dọc theo đường đi của dây thần kinh, chẳng hạn như xuống cánh tay hoặc chân (đau thần kinh tọa).

☑️ Cảm giác sắc nhọn, giật : Có thể cảm thấy “như điện” hoặc “như bị sốc” , nhói … do dây thần kinh bị chèn ép.

☑️ Thành phần thần kinh : Tê, ngứa ran hoặc yếu thường đi kèm với cơn đau, đặc biệt nếu dây thần kinh bị ảnh hưởng bị chèn ép.

Xem thêm : Phân tích chi tiết về thoát vị đĩa đệm

♿ Về chuyển động

☑️ Yếu cơ tiềm ẩn : Khi rễ thần kinh bị tổn thương, bệnh nhân có thể bị yếu cơ ở chân tay hoặc giảm sức cầm nắm.

☑️ Khó khăn khi đi bộ hoặc đứng : Chèn ép một số dây thần kinh ở cột sống thắt lưng có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng về dáng đi.

☑️Thời gian phục hồi lâu hơn : Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, quá trình cải thiện có thể mất vài tuần đến vài tháng và đôi khi các trường hợp nghiêm trọng cần phải can thiệp bằng phẫu thuật.

CHẨN ĐOÁN

Căng cơ

⚠️ Đánh giá lâm sàng : Chẩn đoán thường dựa vào bệnh sử chi tiết, khám sức khỏe và đánh giá phạm vi chuyển động.

⚠️ Đánh giá cận lâm sàng : Siêu âm hoặc MRI có thể được sử dụng nếu nghi ngờ tình trạng căng cơ nghiêm trọng hoặc cần loại trừ các chấn thương khác, phương pháp này cần thiết khi đau kéo dài > 6 tuần, có nghi chèn rễ thần kinh nặng, có yếu cơ, mất phản xạ cần chụp MRI

Thoát vị đĩa đệm

⚠️ Đánh giá lâm sàng : Giống như căng cơ, chẩn đoán bao gồm tiền sử bệnh chi tiết, khám sức khỏe và đánh giá phạm vi chuyển động.

⚠️ Xét nghiệm thần kinh : Có thể bao gồm đánh giá phản xạ và sức mạnh cơ để xác định rễ thần kinh bị ảnh hưởng.

⚠️ Chẩn đoán hình ảnh : Nhiều người có thoát vị trên MRI nhưng không hề đau nên cần chụp cộng hưởng từ ( MRI ). Đó là tiêu chuẩn vàng để xác định thoát vị đĩa đệm và tổn thương dây thần kinh. MRI đặc biệt hữu ích nếu cân nhắc phẫu thuật cột sống.

CÁC LỰA CHỌN ĐIỀU TRỊ

Căng cơ

Điều trị ban đầu thường theo phác đồ như sau : Cần nghỉ ngơi nhưng tránh nằm bất động quá lâu, chườm lạnh trong vòng 48 giờ đầu sau đó chườm ấm, xoa bóp nhẹ nhàng giúp máu lưu thông và cơ được thư giãn . Băng ép, kéo giãn cơ, tập thở, tập vận động nhẹ nhàng và có thể bao gồm thuốc kháng viêm không steroid ( NSAID ) để giảm đau.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng NSAID nên được sử dụng thận trọng vì chúng có thể cản trở quá trình chữa lành tự nhiên của cơ thể. Để phục hồi tối ưu và dần trở lại hoạt động bình thường cần bắt đầu với các bài tập nâng sức mạnh cho cơ giúp cơ khỏe dần lên. Tập từ nhẹ và tăng dần  đến khi cơn đau giảm dần và hết đau. Nếu tái phát nhiều lần thì cần chỉnh tư thế cột sống, tăng sức mạnh cơ lõi.

Xem thêm : Khi bị chấn thương cấp tính cần làm gì ?

Thoát vị đĩa đệm

Các lựa chọn điều trị thoát vị đĩa đệm thường bắt đầu bằng phương pháp bảo tồn trước khi cân nhắc can thiệp phẫu thuật. Giai đoạn điều trị ban đầu thường bao gồm sự kết hợp giữa thuốc chống viêm, thuốc giãn cơ, các kỹ thuật kiểm soát cơn đau và vật lý trị liệu. Ở một số trường hợp, tiêm steroid ngoài màng cứng có thể mang lại hiệu quả giảm đau đáng kể, với tỷ lệ thành công lên tới 88% đối với các phương pháp tiêm.

Vật lý trị liệu tập trung vào việc tăng cường sức mạnh cốt lõi, căn chỉnh cột sống đúng cách và các bài tập cụ thể để cải thiện khả năng vận động đồng thời giảm áp lực lên đĩa đệm bị ảnh hưởng.

Có đến 70 – 80% cải thiện với điều trị bảo tồn. Còn đối với những trường hợp không đáp ứng với điều trị bảo tồn sau 6 tuần ( hoặc sớm hơn khi bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng ” bệnh nặng lên “ ), như đau không chịu được dù đã điều trị đúng 6 – 8 tuần, yếu cơ tăng dần, mất kiểm soát đại tiểu tiện…thì phẫu thuật có thể là điều cần thiết.

Các thủ thuật phẫu thuật phổ biến bao gồm vi phẫu cắt bỏ đĩa đệm, loại bỏ phần đĩa đệm bất thường thông qua một vết mổ nhỏ, và thay đĩa đệm toàn phần (TDR) cho các trường hợp nặng hơn.

KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM NGAY ?

Khi cơn đau kéo dài hơn một đến hai tuần thì cần đi khám ngay. Tuy nhiên, nếu bạn gặp các triệu chứng như sốt, đau lưng, yếu chân, tay tăng dần, tê liệt nhiều, đau lan nhiều về đêm, mất cảm giác vùng yên ngựa, mất kiểm soát đại tiện / bàng quang thì cần khám ngay lập tức, đừng chậm trễ vì đây là tín hiệu cấp cứu. Nếu không xử lý sớm có thể dẫn đến tàn phế.

Xem thêm : Khóa học trị liệu xương khớp – nắn chỉnh cột sống chuyên sâu

KẾT LUẬN

Cùng là đau lưng, nhưng bản lại chất khác vì đau do căng cơ và đau thoát vị đĩa đệm không hề giống nhau.

➡️ Căng cơ : do chấn thương mô mềm nên khả năng hồi phục tốt.
➡️ Thoát vị đĩa đệm : do chèn thần kinh điều trị khó hơn và nếu không điều trị tốt có thể để lại di chứng.

Theo Y Cốt Liên Khoa nếu bạn đang đau lưng thì trước tiên hãy xem lại các sinh hoạt hàng ngày như giường gối, tư thế, nghỉ ngơi & vận động hợp lý. Đa phần, khi ta điều chỉnh lại lối sống đúng cách, cơ thể sẽ dần tự hồi phục. Dưới đây là cách phòng ngừa :

🆗 Luôn ý thức và chú ý ngồi, nằm, đứng đúng tư thế
🆗 Cần tập luyện đều đặn ( đặc biệt cơ lưng, bụng )
🆗 Tránh sai tư thế khi nâng vật nặng, không thay đổi tư thế nhanh và đột ngột.
🆗 Giữ cân nặng hợp lý
🆗 Tránh để cơ thể lạnh đột ngột

Do tình trạng căng cơ và thoát vị đĩa đệm có thể có các triệu chứng khá giống nhau nên việc đánh giá mức độ tổn thương là điều cần thiết để chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp. Ở giai đoạn chưa quá nặng thì các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm như 👉 Pp Y Cốt Liên Khoa, vật lý trị liệu sẽ kích hoạt khả năng tự chữa lành tự nhiên của cơ thể và mang lại hiệu quả cao.