ĐAU CỔ VAI – TÊ TAY: GIẢI CƠ HAY NẮN CHỈNH MỚI ĐÚNG?

✍️ Bài này tôi viết hơi dài một chút vì muốn nói cho đủ. Anh em đang làm nghề, đang học nghề hoặc người bệnh thật sự quan tâm thì chịu khó đọc hết. Tôi nghĩ ít nhiều cũng sẽ bổ sung thêm được một vài điều mà nhiều khi chính người làm nghề hoặc người bệnh vẫn còn đang thắc mắc.

Trong những năm tháng đi học và giao lưu nghề nghiệp, tôi đã gặp khá nhiều thầy và anh em trong nghề. Người thì mạnh về xử lý cơ, có người lại mạnh về nắn chỉnh cột sống, xương khớp. Mỗi người đều có một sở trường riêng.

❓ Trong số đó có một số anh em khi gặp bế tắc ở một vài trường hợp trong trị liệu đã từng hỏi tôi:

“Anh ơi, em đã làm cơ rất kỹ rồi. Có người làm xong đỡ rõ nhưng cũng chỉ được một thời gian ngắn lại bị lại luôn. Và cũng có người em làm đủ kỹ mà không đỡ được bao nhiêu. Vì sao lại như vậy hả anh?”

Thật ra những chuyện như vậy trước đây chính tôi cũng từng trải qua. Tôi cũng từng thắc mắc, từng đi hỏi các thầy khác về nguyên nhân này.

Nhiều năm trước, khi gặp những trường hợp tương tự, tôi cũng từng xử lý phần cơ rất kỹ và khá chi tiết. Làm xong cơ mềm ra, người bệnh nhẹ hơn, vận động dễ hơn, cảm giác đau tê giảm khá rõ. Nhưng có trường hợp chỉ đỡ được một thời gian ngắn rồi lại nhanh quay trở lại. Và cũng có trường hợp mình đã làm rất kỹ nhưng không hiểu sao người bệnh vẫn không đỡ được bao nhiêu.

Lúc ấy câu hỏi của tôi là: MÌNH ĐÃ LÀM KHÁ KỸ RỒI, TẠI SAO KẾT QUẢ VẪN CHƯA ĐƯỢC NHƯ MÌNH MONG MUỐN?

🤦 Sau này khi đi học thêm, nghiên cứu thêm nhiều cách làm, nhiều phương pháp và hiểu kỹ hơn về cơ, khớp, cột sống, thần kinh, tôi mới dần nhận ra:

NHIỀU TRƯỜNG HỢP MÌNH ĐÃ XỬ LÝ CƠ KHÁ KỸ, KỸ THUẬT CŨNG KHÔNG CÓ GÌ SAI NHƯNG NGƯỜI BỆNH VẪN CẢI THIỆN RẤT ÍT. KHI ĐÓ MÌNH NGHĨ RẰNG CÓ THỂ CÒN CÓ NGUYÊN NHÂN KHÁC CHỨ KHÔNG CHỈ RIÊNG PHẦN CƠ.

Nếu thấy chưa đỡ rồi cứ tiếp tục nghĩ rằng phải làm cơ nhiều hơn, mạnh hơn hoặc lâu hơn nữa thì đôi khi chính sở trường của mình lại làm cách nhìn bị hẹp đi.

Sau này gặp khá nhiều anh em vẫn đang vướng mắc đúng chỗ mà trước đây tôi từng vướng, tôi nghĩ những kinh nghiệm mình đã đi qua cũng nên chia sẻ lại. Có thể cách nhìn này không trùng với tất cả mọi người, nhưng ít nhất anh em làm nghề cũng có thêm một hướng để kiểm tra khi gặp trường hợp tương tự.

LÀM CƠ KỸ KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ LÀM CƠ THẬT NHIỀU

Theo tôi, chỗ này rất dễ bị hiểu nhầm.

Tôi vẫn quan niệm đau ở một điểm không có nghĩa lúc nào cũng chỉ cần xử lý đúng điểm ấy. Tôi nghĩ lúc này nên nhìn rộng hơn điểm đau, kiểm tra thêm các vùng xung quanh và những cấu trúc có liên quan theo giải phẫu.

Nhưng NHÌN RỘNG KHÔNG CÓ NGHĨA CỨ LÀM DÀN TRẢI TẤT CẢ CÁC VÙNG MỚI GỌI LÀ LÀM KỸ.

Theo cách tôi vẫn làm ở Y Cốt Liên Khoa, mình có thể kiểm tra rộng nhưng khi xử lý phải biết tập trung.

TÔI SẼ DỰA VÀO GIẢI PHẪU VÀ BIỂU HIỆN THỰC TẾ CỦA NGƯỜI BỆNH ĐỂ ƯU TIÊN NHỮNG VÙNG CÓ LIÊN QUAN TỚI CƠN ĐAU, TÊ ĐÊ XỬ LÝ, chứ không phải cứ làm rộng ra cho thật nhiều.

Cơ co bó hoặc nhược yếu đều có thể là một trong những nguyên nhân góp phần gây đau, tê và rối loạn vận động. Nên điểm nào làm xuất hiện đau lan, châm chích hoặc tác động đến động tác người bệnh đang bị hạn chế thì mình sẽ chú ý nhiều hơn. Còn làm rải ra rất nhiều nhưng phần cần tới lại chưa tới thì vừa mất thời gian vừa tốn sức.

Đấy cũng là lý do khi sửa tay cho học viên, tôi luôn coi KỸ THUẬT LÀ NỀN TẢNG QUAN TRỌNG MÀ HỌC VIÊN CẦN PHẢI NẮM THẬT CHẮC NGAY TỪ ĐẦU.

Thực tế, biết cách sử dụng lực thì người làm đỡ mất sức mà lực vẫn có thể sâu, đầm và thấm.

Ngược lại, kỹ thuật chưa tốt thì làm một lúc đã mỏi tay, mỏi vai, mỏi lưng. Khi người làm bắt đầu mệt, tay cũng dễ vội hơn, làm thiếu hoặc bỏ sót phần cần làm. Mệt quá thì thậm chí mình còn dễ làm ẩu mà chính mình không nhận ra.

KỸ THUẬT TỐT KHÔNG CHỈ GIÚP NGƯỜI LÀM ĐỠ TỐN SỨC, MÀ CÒN ẢNH HƯỞNG TRỰC TIẾP TỚI CHẤT LƯỢNG XỬ LÝ.

Hiệu quả vì thế cũng khó tương xứng với công sức mình bỏ ra nếu kỹ thuật chưa đủ tốt.

Trong những năm tháng đi học và giao lưu nghề nghiệp, tôi gặp khá nhiều thầy và anh em có kỹ thuật xử lý cơ rất tốt. Dù phần nắn chỉnh chưa phải sở trường của họ, theo tôi với khả năng xử lý cơ tốt như vậy thì họ vẫn có thể giúp khá nhiều người bệnh thay đổi rất rõ.

Riêng câu chuyện kỹ thuật, hướng lực, cảm giác dưới tay và vì sao nhìn một động tác giống nhau nhưng kết quả làm ra có thể khác nhau, tôi đã có một bài phân tích riêng.

Xem thêm : Nhìn động tác giống nhau, nhưng tay nghề và kết quả có giống nhau không?

XỬ LÝ CƠ RẤT KỸ MÀ VẪN ĐỠ ÍT HOẶC NHANH BỊ LẠI THÌ PHẢI BIẾT NHÌN THÊM

1️⃣ Tôi từng gặp trường hợp anh em đã xử lý cơ khá kỹ nhưng người bệnh chỉ đỡ một phần, thậm chí thay đổi không đáng kể.

2️⃣ Trường hợp khác thì làm xong đỡ khá rõ, nhưng chỉ một thời gian ngắn cảm giác đau tê lại quay trở lại.

Lúc này nếu mình vẫn tiếp tục làm lại đúng phần cơ theo cách cũ thì chưa chắc đã giải quyết được.

Khi kiểm tra thêm vùng cổ, phần khớp, cột sống và đường thần kinh rồi xử lý thêm những phần còn thiếu, ở một số người kết quả lại thay đổi rõ hơn hẳn. Lúc ấy mới thấy phần cơ làm trước đó đâu phải vô ích. Chỉ là trường hợp đó nguyên nhân gây bệnh KHÔNG NẰM RIÊNG Ở PHẦN CƠ.

Nhưng nói như vậy cũng không có nghĩa cứ tê tay là quy hết nguyên nhân về cột sống cổ hoặc rễ thần kinh cổ. Ngoài phần rễ thần kinh xuất phát từ vùng cổ, các dây thần kinh ngoại biên còn tiếp tục đi qua vai, cánh tay, khuỷu, cẳng tay rồi mới xuống bàn tay và các ngón. Trên đường đi đó, cơ và mô mềm co bó cũng có thể tạo thêm áp lực hoặc kích thích lên dây thần kinh và mạch máu.

Hội chứng ống cổ tay là một ví dụ khá quen thuộc. Người bệnh tê bàn tay nhưng vị trí dây thần kinh bị chèn ép lại nằm ở cổ tay, đâu nhất thiết phải xuất phát từ cổ.

Vùng khuỷu cũng có những dây thần kinh đi khá nông. Phần cơ và mô mềm quanh cổ, vai, ngực trước, cánh tay nếu co bó nhiều cũng có thể làm tăng kích thích hoặc tạo thêm áp lực lên các cấu trúc thần kinh, mạch máu và ảnh hưởng đến tuần hoàn tại chỗ, từ đó góp phần tạo nên cảm giác đau, nặng, châm chích hoặc tê

Vì vậy cùng là đau cổ vai, tê tay nhưng: CÁCH NHÌN KHÔNG THỂ ĐÓNG KHUNG Ở MỘT CHỖ.

TÔI RẤT MÊ NẮN CHỈNH, NHƯNG KHÔNG VÌ THẾ MÀ TRƯỜNG HỢP NÀO CŨNG NHÌN THEO HƯỚNG PHẢI CHỈNH

👍 Nói thật, bản thân tôi rất mê nắn chỉnh.

Những cách làm nhanh, gọn, vài thao tác mà người bệnh đã thấy thay đổi thì người làm nghề nhìn vào ai chẳng thích. Trước đây tôi cũng rất mê kiểu làm ít hơn, đỡ tốn sức hơn mà kết quả lại tới nhanh.

😘 Cho đến bây giờ tôi vẫn thích.

Nhưng làm thực tế đủ nhiều rồi mới thấy CƠ THỂ NGƯỜI BỆNH KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG ĐƠN GIẢN ĐẾN MỨC CHỈ DÙNG VÀI THAO TÁC LÀ GIẢI QUYẾT XONG.

Trường hợp mới bị, phần khớp hoặc cột sống đang nổi trội, xử lý phù hợp có thể tạo thay đổi rất nhanh.

Nhưng đau tê đã kéo dài thì người bệnh thường tự thay đổi cách giữ cổ, nhấc vai, dùng tay, né những động tác làm mình khó chịu. Cổ vai gồng như vậy trong một thời gian thì nhiều vùng cơ khác có liên quan cũng bắt đầu co bó theo.

Đến lúc ấy, dù mình đã xử lý được tốt phần ở vùng cổ thì những vùng cơ căng bó lâu ngày chưa chắc lập tức trở lại bình thường.

Thực tế có trường hợp chỉnh xong phần tê giảm khá rõ nhưng cổ vai vẫn nặng, tay vẫn chưa thật sự nhẹ, thoáng.

🔙 Ở chiều ngược lại cũng vậy. Xử lý cơ xong người bệnh thấy dễ chịu nhưng một hai hôm sau cảm giác tê lại quay trở lại gần như ban đầu, thì lúc đó cần phải kiểm tra xem phần khớp, cột sống hoặc một vị trí khác trên đường thần kinh có còn góp phần tạo ra tình trạng ấy hay không.

Vì thế tôi không thích chia thành hai phe “Làm Cơ” hay “Nắn Chỉnh”.

👉 NGƯỜI BỆNH KHÔNG ĐẾN ĐỂ CHỌN XEM MÌNH SẼ GIẢI CƠ HAY NẮN CHỈNH. ĐIỀU HỌ CẦN LÀ CƠN ĐAU, TÊ PHẢI GIẢM ĐI, VẬN ĐỘNG TỐT HƠN…

Còn kiểm tra theo hướng nào, lựa chọn phương pháp gì, làm một cách hay cần phối hợp nhiều cách với nhau, đó là phần việc của người làm nghề.

Cách nhìn này cũng liên quan trực tiếp tới một bài khác tôi đã viết về việc không nên chỉ dừng lại ở đúng vị trí người bệnh đang đau.

Xem thêm : Đau ở đâu thì xử lý ở đó – như vậy đã đủ chưa?

KHI DẠY HỌC VIÊN Ở Y CỐT LIÊN KHOA, TÔI VẪN ĐẶT KỸ THUẬT LÀM NỀN TẢNG

Phần xử lý cơ tôi thường hướng dẫn khá kỹ, vì tôi luôn muốn học viên phải nắm chắc kỹ thuật ngay từ đầu.

Còn phần nắn chỉnh xương khớp thì thường khó hơn một chút, nhất là nắn chỉnh chi tiết từng đốt sống. Những kỹ thuật bài bản, phổ thông thì không quá khó để học, nhưng để làm chi tiết, tay chắc và kiểm soát tốt thì cần thời gian luyện, phải được sửa tay nhiều và thực hành đủ thì tay mới dần chắc lên. Không thể học vài buổi rồi mong tất cả các thao tác đều thành thạo ngay.

Nhưng tôi vẫn thường nhắc học viên ở Y Cốt Liên Khoa rằng LÀM CƠ TỐT KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ BỎ LUÔN PHẦN CẤU TRÚC XƯƠNG KHỚP VÀ CỘT SỐNG RA KHỎI CÁCH NHÌN NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH.

Khi biểu hiện của người bệnh cho thấy phần đó đáng để kiểm tra mà mình không biết nhìn thì khả năng xử lý của mình sẽ bị giới hạn. Ngược lại, NGƯỜI NẮN CHỈNH RẤT GIỎI CŨNG KHÔNG NÊN XEM NHẸ PHẦN CƠ.

Đấy cũng là lý do tôi học và phối hợp nhiều cách, chứ không phải học thật nhiều kỹ thuật rồi đem tất cả ra làm trên cùng một người bệnh mà không biết chọn lọc.

Theo nghề đủ lâu rồi tôi hiểu, trường hợp muốn người bệnh thay đổi tốt hơn thì mình phải chịu khó bỏ thêm một chút công, một chút sức và thời gian. Mình làm kỹ hơn một chút thì mình cũng mệt hơn một chút.

Nhưng đến khi người bệnh ngồi dậy thấy cổ nhẹ hơn, tay thoáng hơn, nét mặt đang căng mà giãn ra, người tươi tỉnh hơn thì bản thân người làm cũng thấy rất sướng.

Tôi biết làm theo cách đó thì một buổi mình không thể nhận quá nhiều người. Nhưng với tôi điều đó không sao cả.

LÀM ÍT BN HƠN MỘT CHÚT NHƯNG TRƯỜNG HỢP MÌNH ĐÃ NHẬN THÌ CỐ GẮNG XỬ LÝ CHO TƯƠNG ĐỐI KỸ, cố đạt được thay đổi tốt nhất có thể trong khả năng của mình, tôi vẫn thích kiểu đó hơn.

Đó cũng là cách Nguyễn Chính – Y Cốt Liên Khoa vẫn lựa chọn khi làm nghề và khi hướng dẫn học viên:

KHÔNG NÊN LẤY SỞ TRƯỜNG CỦA MÌNH ĐỂ QUYẾT ĐỊNH MỘT CÁCH LÀM

Trước tiên mình nhìn người bệnh rồi kiểm tra xem cơn đau, tê… đó có nguyên nhân từ đâu. Phần nào đang nổi trội rồi mới quyết định nên xử lý theo cách nào. Làm xong lại kiểm tra chính biểu hiện ban đầu đã thay đổi được bao nhiêu.

Phần cơ đã xử lý khá tốt mà tê gần như không thay đổi thì phải mở thêm hướng kiểm tra. Xử lý vùng cổ làm tê giảm rõ nhưng cổ vai, cánh tay vẫn co bó nhiều thì cũng chưa nhất thiết coi như đã đủ. Nhiều trường hợp chỉ cần xử lý cơ đã thay đổi rất tốt còn trường hợp khác lại cần tập trung nhiều hơn vào cột sống, khớp hoặc đường thần kinh. Và cũng có lúc cần phải phối hợp.

Tôi đã có một bài riêng nói sâu hơn về chuyện giúp học viên từ biết động tác đến thật sự làm được trên ca thực tế.

Xem thêm : Dạy nghề trị liệu – Cái khó là giúp học viên thật sự lên tay

TÊ TAY KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG THUỘC PHẠM VI CƠ XƯƠNG KHỚP

Chỗ này người làm nghề cũng phải biết DỪNG ĐÚNG LÚC.

Ngoài các nguyên nhân ở cơ, khớp, cột sống hoặc thần kinh ngoại biên, cảm giác tê còn có thể liên quan tới bệnh lý thần kinh, rối loạn chuyển hóa, một số bệnh nền hoặc thiếu hụt dinh dưỡng.

Nếu đã xử lý một thời gian theo hướng tích cực mà kết quả vẫn rất không cải thiện mấy, hoặc xuất hiện những biểu hiện khác thường như yếu tay tăng dần, hay đánh rơi đồ, bàn tay ngày càng vụng, tê cả hai bên hoặc tê cả tay lẫn chân thì nên chủ động khuyên người bệnh tới cơ sở y tế phù hợp để kiểm tra sâu hơn.

🆗 BIẾT KHI NÀO CẦN XỬ LÝ, NHƯNG CŨNG PHẢI BIẾT KHI NÀO CẦN KHUYÊN NGƯỜI BỆNH ĐI KIỂM TRA THÊM.

Làm như vậy giúp người bệnh sớm tìm đúng nguyên nhân hơn, tránh mất quá nhiều thời gian đi theo một hướng không phù hợp.

Đây là những gì tôi đã trải qua và đúc kết lại trong quá trình làm nghề. Qua những năm đi học, nghiên cứu, giao lưu với các thầy, anh em đồng nghiệp rồi tự nhìn lại những người bệnh mình trực tiếp làm, cách nhìn của tôi mới thay đổi dần.

Thật lòng mà nói, đến giờ tôi vẫn còn phải học thêm rất nhiều.

Nếu những gì Nguyễn Chính đã va qua trong nghề giúp anh em có thêm một hướng để suy nghĩ, kiểm tra và xử lý người bệnh tốt hơn, đồng thời giúp người bệnh hiểu thêm vì sao cùng một biểu hiện nhưng cách xử lý không phải lúc nào cũng giống nhau, thì với tôi như vậy đã đáng để viết rồi.

Các thầy và anh em trong nghề nếu có thêm kinh nghiệm, cách nhìn hoặc cách xử lý hay thì cũng có thể chia sẻ thêm trên tinh thần học hỏi tôn trọng nhau. Tôi vẫn muốn được nghe, được đọc và học thêm từ mọi người.

Nguyễn Chính – Y Cốt Liên Khoa

Với người đang có đau cổ vai, tê tay, việc xác định hướng xử lý không nên chỉ dựa vào một vị trí đau hoặc một kỹ thuật quen thuộc. Cần nhìn biểu hiện thực tế, khả năng vận động và những phần liên quan trước khi quyết định nên tập trung vào đâu. Với anh em đang học hoặc làm nghề, đây cũng là một trong những phần quan trọng khi đi vào ca thật: không lấy sở trường của mình để quyết định trước một cách làm, mà phải nhìn người bệnh rồi mới lựa chọn.

Nếu muốn tìm hiểu chương trình đào tạo tại Y Cốt Liên Khoa:

Xem thêm : Khóa học Nắn Chỉnh Cột Sống & Đông Y Trị Liệu chuyên sâu tại Y Cốt Liên Khoa